Zuurstof in het aquarium


Zuurstof (O2) speelt een essentiële rol in het aquarium. Alle zuurstof afhankelijke organismen gebruiken zuurstof in het aquarium ( vissen, garnalen, slakken, planten, algen, bacteriën etc.) Het is dus zeer belangrijk dat je het zuurstofgehalte in je aquarium zo hoog mogelijk houdt. Een te laag zuurstofgehalte leidt tot achteruitgang van het aquariummilieu. Dit betekent dat vissen, garnalen en slakken in slechtere conditie zullen zijn en dus eerder ziek worden of sneller sterven.

Door een laag zuurstofgehalte zullen bacteriën minder snel groeien en kunnen dus minder efficiënt hun werk doen. Hierdoor worden o.a. ammonia en nitriet niet goed afgebroken (stikstofkringloop) Het gevolg is stilstaande plantengroei, waardoor nog minder zuurstof. Ideale omstandigheden voor algen.

Oplosbaarheid van zuurstof in water.

De atmosfeer bevat ongeveer 21% aan zuurstof. Hoeveel zuurstof in het water opgenomen kan worden hang af van het TDS gehalte (totale hoeveelheid opgeloste stoffen in het water zoals: zout, kalk, nitraat etc.) Zout water neemt dus minder zuurstof op dan zoet water. Verder speelt de temperatuur een belangrijke rol. Bij een hoge temperatuur kan er minder zuurstof opgelost worden dan bij een lage temperatuur. Zo kan water (bij gemiddelde omstandigheden) met een temperatuur van 24 graden 8,3 mg/l O2 opnemen. Bij een temperatuur 34 graden 7.0 mg/l O2.

Processen die zuurstof onttrekken aan het water

Vissen, garnalen en slakken onttrekken door hun ademhaling zuurstof aan het water. Een overmaat aan vissen kan leiden tot zuurstoftekort. Iedereen kent wel de kom met teveel goudvissen. De goudvissen begeven zich in de bovenste laag waar het zuurstoftekort het minst is. De stikstofkringloop in het aquarium onttrekt veel zuurstof aan het water. Door dode dieren, plantenresten of afstervende algen bijvoorbeeld zullen bacteriën veel zuurstof nodig hebben tijdens het afbraakproces.

In het donker zullen planten niet meer assimileren maar dissimileren. Dit betekent dat er een omgekeerd proces plaats vindt. De plant levert geen zuurstof door fotosynthese, maar heeft voor eigen processen zuurstof nodig. Het benodigde zuurstof wordt dus tijdens de nacht onttrokken aan het water.

Processen en omstandigheden die zorgen voor toevoeging van zuurstof aan het water

Door het contact tussen lucht en water neemt water zuurstof op. Bij stilstaand water zal de bovenste laag snel verzadigd raken met zuurstof en zal de opname door verzadiging snel afnemen. De bovenste laag bevat in deze omstandigheden veel zuurstof, de onderste laag veel minder en ontstaat er gemakkelijk een tekort. Dit is de reden dat vissen naar de bovenste laag van het water gaan bij een gebrek aan zuurstof.

Hoe groter het oppervlakte van het water is hoe meer zuurstof er opgenomen kan worden. Bij een aquarium waarbij oppervlaktestroming is (rimpeling in het wateroppervlak) zal er dus meer zuurstof worden opgenomen dan een aquarium waarbij de waterspiegel glad en rimpeling ontbreekt. Bij Aquaria die een groot oppervlakte hebben en minder diep zijn, hebben als voordeel dat er meer zuurstof wordt opgenomen door een het groter oppervlak.

Ondiepe bakken zijn gemakkelijker van zuurstof te voorzien omdat het zuurstof beter bij de bodem kan komen. Watercirculatie is enorm belangrijk om het zuurstof van het bovenste laag van het aquarium te verplaatsen naar de bodem, zeker in het geval van hoge aquaria. Planten zorgen voor veel zuurstoftoevoeging aan het water. Goede plantengroei zorgt voor een hoog zuurstofgehalte.

Dat planten zuurstof afgeven aan het water door de fotosynthese is te zien aan de zuurstofbelletjes bij de bladeren “pearling”. Zeker wanneer het water verzadigd raakt door zuurstof. Het aantal belletjes zal dan toenemen doordat de opname van zuurstof minder snel gaat door verzadiging van het water. De zuurstof hoopt zich bij de plant op en er ontstaan kleine belletjes zuurstof. Dat deze belletjes soms niet te zien zijn wil absoluut niet zeggen dat de planten weinig zuurstof afgeven.

Bij een sterke stroming in je bak bijvoorbeeld wordt het overschot aan zuurstof afgevoerd naar het oppervlaktewater en verdwijnt het zuurstof in de lucht. Dus wees niet ongerust wanneer je geen belletjes bij de planten ziet bij een sterke watercirculatie.

Voorbeeld van “pearling”: https://youtu.be/Qklt9UK8Bd4

Wat doe je concreet en kort samengevat om het zuurstofgehalte hoog te krijgen en te houden:

* Zorg voor oppervlaktestroming en goede watercirculatie.
* Laat in de nacht een luchtpompje draaien (of plaats de sproeibuis net boven het oppervlak) Zorg voor zo klein mogelijke belletjes. Hoe kleiner de belletjes hoe meer afgifte van zuurstof aan het water.
* Niet teveel vissen in je bak.
* Zet veel planten in het aquarium en geef wat ze nodig hebben.
* Zorg voor voldoende waterwissels.
* Verwijder zoveel mogelijk dode bladeren. Verwijderen ook slecht en aangetast blad door op tijd snoeien.
* Verwijder dode dieren meteen.
* Zet de temperatuur niet te hoog.
* Voer niet teveel en verwijder voedselresten op tijd.
* Zorg voor goede doorstroming in je filter. Doorstroming betekent meer zuurstof dus een betere bacteriewerking. Gebruik niet te fijn filtermateriaal zoals filterwatten. Maak gebruik van sponzen en een goed substraat. Richt je vooral op biologische filtering van het filter
* Hevel je bodem op tijd af maar ga hierbij zorgvuldig te werk.
* Voorkom teveel verstoring van je bodem. De bodem is rijk aan afvalstoffen waardoor bij verstoring veel van deze stoffen in het water komen. In het ergste geval, kan het zuurstofgehalte tot nul dalen. Wees hier alert op bij het onderhoud aan je aquarium. Dit heeft namelijk flinke gevolgen voor de dieren maar ook voor de bacteriegroei.
* Voorkom teveel drijfplanten. Hoewel ze een nuttige functie hebben voor het aquariummilieu, beperken ze soms het licht. Hierdoor neemt de zuurstofproductie (fotosynthese) door planten af. Drijfplanten beperken de rimpeling in het oppervlaktewater, waardoor er minder opname van zuurstof plaats vindt. Drijfplanten zorgen sowieso voor minder contact tussen lucht en water omdat ze het wateroppervlak afdekken. Dun ze dus op tijd uit.
* Open aquaria kunnen beter zuurstof opnemen dan gesloten aquaria (gesloten kap) Co2 is zwaarder dan lucht (vormt een laag direct boven het oppervlak) Dit kan dus de zuurstofopname in het aquarium beperken. Dit kan zeker een rol gaan spelen wanneer er ook tijdens de nacht co2 wordt toegevoegd.

Heeft u een vraag of een reactie?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *